Hanbok – trang phục truyền thống của người Hàn Quốc – không chỉ là một bộ quần áo mà còn là biểu tượng sống động của lịch sử, văn hóa và triết lý sống Hàn Quốc. Với đường nét uyển chuyển, màu sắc rực rỡ và họa tiết mang ý nghĩa sâu sắc, Hanbok đã tồn tại hàng nghìn năm, từ thời Goguryeo đến nay, và đang trải qua sự hồi sinh mạnh mẽ trong thời đại hiện đại nhờ ảnh hưởng của K-pop, phim truyền hình và xu hướng thời trang toàn cầu. Dù không còn là trang phục hàng ngày như cách đây một thế kỷ, Hanbok vẫn được mặc trong các dịp lễ hội, đám cưới, Tết Nguyên Đán (Seollal) và Chuseok, đồng thời xuất hiện thường xuyên trên sân khấu K-pop, phim ảnh và các sự kiện văn hóa.
1. Lịch Sử Và Nguồn Gốc Của Hanbok
Hanbok có lịch sử lâu đời, có thể truy vết từ thời kỳ Tam Quốc (Goguryeo, Baekje, Silla) khoảng thế kỷ 1-7 SCN. Các bức tranh tường trong lăng mộ Goguryeo cho thấy hình ảnh người dân mặc trang phục có đường nét tương đồng với Hanbok ngày nay: áo ngắn, quần rộng hoặc váy dài, tay áo rộng.
- Thời kỳ Joseon (1392-1910): Đây là giai đoạn Hanbok đạt đến hình thức hoàn chỉnh nhất mà chúng ta thấy hôm nay. Trang phục được quy định nghiêm ngặt theo giai cấp xã hội, giới tính, độ tuổi và tình trạng hôn nhân. Ví dụ, phụ nữ chưa lập gia đình mặc jeogori vàng và chima đỏ, trong khi phụ nữ đã kết hôn mặc jeogori xanh và chima đỏ.
- Thế kỷ 20: Với sự đô thị hóa và ảnh hưởng phương Tây, Hanbok dần bị thay thế bởi trang phục hiện đại. Đến giữa thế kỷ 20, hầu hết người Hàn chỉ mặc Hanbok trong dịp lễ hội hoặc đám cưới.
- Hiện đại: Từ những năm 2000, nhờ làn sóng Hallyu (Korean Wave), Hanbok được hồi sinh mạnh mẽ. Nhiều thương hiệu thiết kế modern Hanbok (Hanbok hiện đại) với chất liệu nhẹ, thoải mái hơn, phù hợp mặc hàng ngày hoặc sự kiện.
Hanbok được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Hàn Quốc (Hanbok saenghwal – lối sống Hanbok) năm 2022, và Bắc Triều Tiên cũng đăng ký “Custom of Korean costume” với UNESCO năm 2022, nhấn mạnh giá trị chung của trang phục truyền thống Hàn.
2. Cấu Tạo Chi Tiết Của Hanbok
Hanbok được thiết kế dựa trên nguyên tắc “phẳng may cong” – sử dụng vải phẳng để tạo hình ba chiều, mang lại sự thoải mái và uyển chuyển.
Các thành phần chính của Hanbok nữ:
- Jeogori (저고리): Áo ngắn tay dài, cổ chữ V, buộc dây ở bên phải (gọi là goreum). Jeogori ngắn tạo cảm giác eo cao, thanh thoát.
- Chima (치마): Váy dài xếp li, buộc cao dưới ngực (dưới nách), tạo dáng chữ A rộng rãi.
- Durumagi (두루마기): Áo khoác ngoài dài, thường mặc mùa lạnh hoặc dịp trang trọng.
- Phụ kiện: Nón jokduri (cho phụ nữ đã kết hôn), binyeo (trâm cài tóc), norigae (phụ kiện treo thắt lưng).
Hanbok nam:
- Jeogori: Tương tự nữ nhưng dài hơn một chút.
- Baji (바지): Quần rộng, ống tụm ở mắt cá (pocha), thoải mái di chuyển.
- Jeogori + Po hoặc Durumagi: Áo khoác dài cho dịp lễ.
Hanbok trẻ em và đám cưới:
- Trẻ em: Màu sắc rực rỡ (đỏ, vàng, xanh) để cầu may mắn.
- Đám cưới: Cô dâu mặc hwalot (áo ngoài đỏ thêu vàng), chima đỏ, jeogori xanh; chú rể mặc samogwandae (mũ cánh và áo tím).
3. Ý Nghĩa Biểu Tượng: Màu Sắc, Họa Tiết Và Triết Lý
Hanbok không chỉ đẹp mà còn chứa đựng triết lý Ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) và quan niệm âm dương hài hòa.
Màu sắc phổ biến và ý nghĩa:
- Trắng: Sự tinh khiết, giản dị (thường cho tang lễ hoặc mùa hè).
- Đỏ: May mắn, vui vẻ, xua đuổi tà ma (đám cưới, lễ hội).
- Xanh dương: Trời, sự bình an.
- Vàng: Đất, hoàng gia (dành cho vua chúa xưa).
- Đen/Tím: Quý tộc, trang nghiêm.
Họa tiết:
- Hoa cúc, mây, chim hạc: Trường thọ, may mắn.
- Hoa mẫu đơn: Giàu sang, hạnh phúc hôn nhân.
- Rồng/phượng: Quyền lực, hoàng gia.
- Trẻ em thường có họa tiết cá chép (thăng tiến), hổ (bảo vệ).
Màu sắc và họa tiết thay đổi theo mùa, tuổi tác và địa vị xã hội, phản ánh sự tôn trọng thứ bậc trong xã hội Nho giáo.
4. Cách Mặc Hanbok Đúng Chuẩn Và Quy Tắc Ứng Xử
Mặc Hanbok đòi hỏi thứ tự và kỹ thuật để giữ dáng đẹp.
Hướng dẫn mặc Hanbok nữ cơ bản:
- Mặc đồ lót trắng (sokjeogori và sokchima).
- Mặc jeogori, buộc goreum bên phải (luôn phải bên phải để phân biệt với Trung Quốc).
- Buộc chima cao dưới ngực, xếp li đều.
- Mặc durumagi nếu cần, buộc dây gọn gàng.
- Cài norigae bên hông phải.
Quy tắc ứng xử (dos and don’ts):
- Do: Giữ lưng thẳng, bước đi nhẹ nhàng để váy bay đẹp; buộc tóc gọn gàng; tôn trọng không gian (không chạy nhảy ở cung điện).
- Don’t: Không mặc Hanbok với giày cao gót (dễ làm rách váy); không để lộ đồ lót; không mặc Hanbok với phụ kiện hiện đại quá lòe loẹt; không nói Hanbok là trang phục Trung Quốc hoặc Nhật Bản (đây là di sản riêng của Hàn Quốc).
Khi thuê Hanbok ở Seoul (như ở Insadong hoặc Gyeongbokgung), bạn được miễn phí vào cung điện – một lợi ích lớn cho du khách.
5. Hanbok Hiện Đại: Sự Kết Hợp Giữa Truyền Thống Và Thời Trang
Modern Hanbok giữ nét truyền thống nhưng cải tiến:
- Chất liệu: Cotton, linen, chiffon nhẹ thay vì lụa nặng.
- Thiết kế: Jeogori dài hơn, chima ngắn hơn (đến đầu gối), có thể mặc với sneaker.
- Ứng dụng: Mặc hàng ngày, sự kiện, lễ hội.
K-pop idols như BLACKPINK, BTS, TWICE thường mặc modern Hanbok trong MV hoặc concert (ví dụ: ONEUS trong “LIT”, VIXX trong “Shangri-La”). Nhiều thương hiệu như Leesle, Andaaz, The Soul of Seoul bán modern Hanbok online.
6. Hanbok Trong Đời Sống Hiện Đại Và Du Lịch Hàn Quốc
Ngày nay, Hanbok phổ biến ở:
- Lễ hội Seollal/Chuseok.
- Đám cưới truyền thống.
- Tour cung điện Seoul (thuê Hanbok miễn phí vào cửa).
- Sự kiện văn hóa quốc tế.
Du khách Việt Nam có thể trải nghiệm tại các cửa hàng thuê Hanbok ở Jongno, Bukchon Hanok Village.
Kết Luận
Trang phục Hanbok Hàn Quốc không chỉ là di sản văn hóa mà còn là nguồn cảm hứng bất tận cho thời trang hiện đại. Từ cấu tạo tinh tế, màu sắc biểu tượng đến cách mặc đúng chuẩn, Hanbok mang đến bài học về sự hài hòa, tôn trọng và vẻ đẹp truyền thống. Dù bạn đam mê văn hóa Hàn hay chỉ muốn thử một lần khi du lịch, Hanbok luôn đáng để khám phá.
Nếu bạn đang lên kế hoạch du học hoặc du lịch Hàn Quốc, muốn trải nghiệm Hanbok thực tế hoặc tìm hiểu thêm về văn hóa xứ sở kim chi, hãy liên hệ Du học toàn cầu PT SUN để được tư vấn miễn phí về chương trình du học, visa và các hoạt động trải nghiệm văn hóa Hàn Quốc.
Liên hệ PT SUN ngay hôm nay để bắt đầu hành trình khám phá Hàn Quốc!