Bạn có bao giờ tự hỏi, liệu Hàn Quốc – đất nước của những bộ phim tình cảm lãng mạn và công nghệ hiện đại – có phong tục lì xì đầu năm giống như ở Việt Nam không? Câu trả lời là có! Phong tục này không chỉ tồn tại mà còn là một phần quan trọng trong Tết Nguyên Đán Hàn Quốc, gọi là Seollal. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng khám phá sâu về “sebaetdon” – tên gọi của tiền lì xì ở Hàn Quốc, ý nghĩa văn hóa, cách thực hiện, và những sự khác biệt thú vị so với các quốc gia châu Á khác. Nếu bạn đang tìm hiểu về phong tục Tết Hàn Quốc, bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết, giúp bạn hiểu rõ hơn về nét đẹp truyền thống của xứ sở kim chi.
Tết Seollal thường rơi vào tháng 1 hoặc 2 dương lịch, tương tự Tết Âm lịch ở Việt Nam. Năm 2026, Seollal dự kiến diễn ra từ ngày 27 đến 29 tháng 1 (dựa trên lịch âm). Đây là dịp để gia đình sum họp, tưởng nhớ tổ tiên, và trao gửi những lời chúc phúc lành. Phong tục lì xì đầu năm ở Hàn Quốc không chỉ là việc trao tiền mà còn gắn liền với nghi lễ tôn kính, thể hiện sự gắn kết thế hệ.
Lịch Sử Và Nguồn Gốc Của Phong Tục Lì Xì Ở Hàn Quốc
Phong tục lì xì đầu năm ở Hàn Quốc có nguồn gốc từ thời cổ đại, gắn liền với văn hóa Nho giáo và Phật giáo lan truyền từ Trung Quốc. Từ thế kỷ thứ 4, Hàn Quốc đã chịu ảnh hưởng từ các nghi lễ Tết Nguyên Đán của Trung Quốc, nhưng dần hình thành nét riêng. “Sebaetdon” – nghĩa đen là “tiền sebae” – bắt nguồn từ nghi lễ sebae, một hình thức cúi lạy để bày tỏ lòng kính trọng.
Theo lịch sử, vào triều đại Joseon (1392-1910), phong tục này trở nên phổ biến trong giới quý tộc, sau đó lan rộng đến dân thường. Nó không chỉ là món quà vật chất mà còn mang ý nghĩa tinh thần, cầu chúc sức khỏe, thịnh vượng và bình an cho năm mới. Trong bối cảnh Hàn Quốc hiện đại, dù cuộc sống đô thị hóa cao, phong tục này vẫn được giữ gìn, thậm chí được đưa vào các chương trình truyền hình và phim ảnh như “Reply 1988” hay “Sky Castle”, nơi tái hiện cảnh gia đình trao sebaetdon.
So với Việt Nam, nơi lì xì thường bắt nguồn từ truyền thuyết “quỷ Sui” và phong bì đỏ để xua đuổi tà ma, ở Hàn Quốc, trọng tâm là sự tôn kính thế hệ đi trước. Không phải ngẫu nhiên mà UNESCO công nhận Seollal là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, nhấn mạnh vai trò của các nghi lễ như sebae và sebaetdon trong việc bảo tồn giá trị gia đình.
Trong thời kỳ thuộc địa Nhật Bản (1910-1945), một số phong tục bị ảnh hưởng, nhưng sau khi độc lập, người Hàn đã khôi phục và nhấn mạnh hơn vào Seollal như biểu tượng bản sắc dân tộc. Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ, một số gia đình trẻ thậm chí trao sebaetdon qua ứng dụng ngân hàng, nhưng nghi lễ truyền thống vẫn được ưu tiên.
Ý Nghĩa Sâu Sắc Của Sebaetdon – Tiền Lì Xì Hàn Quốc
Sebaetdon không chỉ là tiền may mắn mà còn mang nhiều tầng ý nghĩa văn hóa. Trước hết, nó tượng trưng cho lời chúc phúc lành: “Saehae bok mani badeuseyo” – “Chúc nhận nhiều phúc lành trong năm mới”. Người lớn trao tiền để cầu mong con cháu học giỏi, khỏe mạnh và thành công.
Thứ hai, phong tục này củng cố giá trị gia đình. Trong xã hội Hàn Quốc hiện đại, nơi áp lực công việc cao, Seollal là dịp hiếm hoi để mọi người quây quần. Việc trao sebaetdon sau sebae dạy trẻ em về lòng biết ơn và tôn trọng người lớn tuổi, góp phần giảm khoảng cách thế hệ.
Thứ ba, sebaetdon mang ý nghĩa kinh tế. Số tiền thường từ 10.000 đến 100.000 won (khoảng 200.000 – 2.000.000 VND), tùy theo khả năng. Đôi khi, thay vì tiền, người ta tặng vàng, ngọc hoặc đá quý để tượng trưng cho sự giàu có lâu dài. Điều này khác với Việt Nam, nơi lì xì chủ yếu là tiền lẻ trong bao đỏ để lấy may.
Trong bối cảnh kinh tế Hàn Quốc phát triển, sebaetdon còn khuyến khích tiết kiệm. Nhiều ngân hàng Hàn có chương trình đặc biệt cho trẻ em mở tài khoản với tiền lì xì, dạy chúng về quản lý tài chính từ nhỏ.
Cách Thực Hiện Phong Tục Lì Xì Đầu Năm Ở Hàn Quốc
Phong tục lì xì ở Hàn Quốc diễn ra chủ yếu vào ngày mùng 1 Seollal. Dưới đây là quy trình chi tiết:
- Chuẩn bị trang phục và không gian: Mọi người mặc hanbok – trang phục truyền thống Hàn Quốc. Gia đình quây quần quanh bàn thờ tổ tiên hoặc phòng khách.
- Nghi lễ sebae: Trẻ em (và đôi khi người lớn trẻ hơn) cúi lạy ông bà, cha mẹ. Nam cúi lạy bằng cách quỳ gối, tay chắp trước ngực; nữ ngồi quỳ và cúi đầu. Họ nói “Saehae bok mani badeuseyo”.
- Trao sebaetdon: Sau sebae, người lớn trao phong bì. Phong bì thường trắng hoặc túi nhỏ màu sắc (không nhất thiết đỏ như Việt Nam). Bên trong là tiền mới, sạch sẽ.
- Lời chúc và bữa ăn: Kèm theo là lời chúc sức khỏe, thành công. Sau đó, cả nhà ăn tteokguk – canh bánh gạo, tượng trưng cho việc “già thêm một tuổi”.
Theo khảo sát, khoảng 70% gia đình Hàn ở đô thị vẫn thực hiện đầy đủ nghi lễ này, dù có thể rút gọn. Đối với du khách, nếu tham gia Tết ở Hàn, hãy tôn trọng bằng cách học cách cúi đầu cơ bản.
Trong đại dịch COVID-19, nhiều gia đình chuyển sang sebae trực tuyến qua Zoom, nhưng sebaetdon vẫn được gửi qua chuyển khoản, giữ nguyên ý nghĩa.
Sự Khác Biệt Giữa Phong Tục Lì Xì Hàn Quốc Và Các Nước Châu Á Khác
Mặc dù lì xì là phong tục chung ở châu Á, nhưng mỗi nước có nét riêng:
- So với Việt Nam: Ở Việt Nam, lì xì thường là tiền lẻ trong bao đỏ, trao ngay mùng 1 mà không cần nghi lễ phức tạp. Hàn Quốc nhấn mạnh sebae, và bao lì xì đa màu sắc, đôi khi chứa vàng.
- Trung Quốc: Gọi là “hongbao”, bao đỏ chứa tiền chẵn, trao rộng rãi cho bạn bè, đồng nghiệp. Hàn Quốc hạn chế trong gia đình, tập trung vào tôn kính.
- Nhật Bản: “Otoshidama” – tiền mừng tuổi trong bao trắng, trao cho trẻ em. Không có nghi lễ cúi lạy như Hàn, nhưng nhấn mạnh sự khiêm tốn.
- Đài Loan và Singapore: Giống Trung Quốc, nhưng số tiền lớn hơn, đôi khi dùng ứng dụng di động.
Những khác biệt này phản ánh bản sắc văn hóa: Hàn Quốc coi trọng lễ nghi Nho giáo, trong khi Việt Nam nhấn mạnh may mắn và xua đuổi tà khí.
Ảnh Hưởng Của Phong Tục Lì Xì Trong Văn Hóa Hiện Đại Hàn Quốc
Trong xã hội Hàn Quốc ngày nay, sebaetdon không chỉ là truyền thống mà còn là yếu tố kinh tế. Với GDP cao, số tiền lì xì tăng dần, trung bình 50.000 won/trẻ. Điều này thúc đẩy tiêu dùng, đặc biệt mua sắm hanbok hoặc quà Tết.
Trong phim Hàn, phong tục này thường được khắc họa để nhấn mạnh giá trị gia đình, như trong “Parasite” hoặc các drama Tết. K-pop idols như BTS cũng chia sẻ câu chuyện sebaetdon trên mạng xã hội, giúp lan tỏa văn hóa.
Tuy nhiên, áp lực kinh tế khiến một số gia đình trẻ giảm số tiền, hoặc chuyển sang quà tặng thực tế như sách vở. Dù vậy, 90% người Hàn dưới 30 tuổi vẫn coi sebaetdon là phần không thể thiếu của Tết.
Với du lịch, nhiều tour Tết Hàn Quốc bao gồm trải nghiệm sebae tại làng dân gian, giúp du khách hiểu sâu hơn.
Lời Khuyên Cho Du Khách Muốn Trải Nghiệm Phong Tục Lì Xì Ở Hàn Quốc
Nếu bạn từ Việt Nam sang Hàn du lịch Tết 2026, hãy thử:
- Tham gia lễ hội Seollal tại Seoul, như ở Cung điện Gyeongbokgung.
- Học cách sebae cơ bản để tôn trọng.
- Chuẩn bị hanbok thuê để hòa nhập.
- Nếu ở homestay, có thể nhận sebaetdon tượng trưng từ chủ nhà.
Nhớ rằng, phong tục này nhấn mạnh sự khiêm tốn, nên đừng mong đợi số tiền lớn!
Phong Tục Lì Xì Trong Bối Cảnh Toàn Cầu Hóa
Với làn sóng Hallyu, phong tục sebaetdon lan tỏa toàn cầu. Ở Mỹ hay Việt Nam, cộng đồng Hàn kiều vẫn duy trì, thậm chí kết hợp với Tết địa phương. Năm 2023, một số app Hàn như KakaoPay giới thiệu “lì xì kỹ thuật số”, kết hợp truyền thống và hiện đại.
Tuy nhiên, thách thức là giữ gìn bản sắc giữa đô thị hóa. Chính phủ Hàn hỗ trợ qua các chương trình giáo dục, đảm bảo thế hệ trẻ không quên nguồn cội.
Kết Luận: Sebaetdon – Nét Đẹp Vượt Thời Gian
Vậy là, Hàn Quốc không chỉ có phong tục lì xì đầu năm mà còn nâng tầm nó thành biểu tượng của sự tôn kính và may mắn. Sebaetdon trong Tết Seollal nhắc nhở chúng ta về giá trị gia đình, đặc biệt trong thế giới bận rộn ngày nay. Nếu bạn yêu thích văn hóa Hàn, hãy thử trải nghiệm một lần để cảm nhận sự ấm áp ấy.
Bạn nghĩ sao về sự giống và khác giữa lì xì Hàn Quốc và Việt Nam? Chia sẻ ở phần bình luận nhé! Để tìm hiểu thêm về du lịch hay du học Hàn Quốc, hãy theo dõi blog của chúng tôi.